Rodzaje odmian botanicznych Arabiki – ile ich jest i co to wszystko znaczy?

Na każdej paczce kawy specialty znajdziesz informację o odmianie botanicznej – SL28, Bourbon, Typica, Gesha… Ale co to właściwie znaczy? I czy naprawdę ma znaczenie, jak „nazywa się” Twoje ziarno?

Odpowiedź brzmi: tak, ma – i to ogromne. Odmiana botaniczna to jak szczep winorośli w świecie kawy – wpływa na smak, odporność na choroby, plon, a nawet wysokość uprawy. W tym artykule wyjaśnimy, skąd biorą się te nazwy, ile odmian istnieje i dlaczego warto zwracać na nie uwagę.

Czym jest odmiana botaniczna kawy?

Arabica (Coffea arabica) to gatunek, ale w jego obrębie istnieje setki odmian botanicznych, powstałych naturalnie lub w wyniku krzyżówek i selekcji. Można je porównać do różnych ras psów – wszystkie to psy, ale zupełnie różnią się wyglądem, temperamentem i zdolnościami.

W świecie kawy odmiana wpływa na:

• smak i aromat

• tempo dojrzewania i plonowanie

• odporność na choroby (np. rdza liści)

• wymagania klimatyczne i wysokość uprawy

Skąd się wzięły te nazwy?

Niektóre odmiany mają długą, historyczną genezę (jak Typica czy Bourbon), inne zostały opracowane przez instytuty badawcze (jak SL28 czy Catuai), a jeszcze inne to naturalne mutacje.

Nazwy często odnoszą się do:

• miejsca pochodzenia (np. Ethiopian Heirloom)

• instytutu badawczego (np. SL = Scott Agricultural Laboratories)

• cech fizycznych (np. Pacamara – połączenie Pacas i Maragogype)

Ile odmian Arabiki istnieje?

Nie ma jednej oficjalnej liczby – szacuje się, że istnieje ponad 100 rozpoznanych odmian Arabiki. Niektóre są powszechnie uprawiane na całym świecie, inne spotkasz tylko na kilku plantacjach.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze i najciekawsze z nich:

Najważniejsze odmiany botaniczne Arabiki

Typica

Uznawana za „matkę wszystkich odmian”. Pochodzi z Jemenu, trafiła do Indii, a stamtąd do Ameryki Łacińskiej. Charakteryzuje się delikatnym, czystym profilem smakowym – często z nutami kwiatowymi i herbacianymi. Ma niską odporność na choroby, ale daje kawy o bardzo wysokiej jakości.

Bourbon

Naturalna mutacja Typiki, pochodząca z wyspy Bourbon (dziś Réunion). Daje wyższą słodycz, pełniejsze body i bardziej złożone nuty niż Typica. Bardzo ceniona w Ameryce Południowej i Afryce Wschodniej.

SL28 i SL34

Opracowane w Kenii w latach 30. przez Scott Agricultural Laboratories.
SL28 daje kawy o intensywnej kwasowości, soczystości i owocowości – to klasyka kenijskiego profilu smakowego.
SL34 ma lepszą odporność na warunki pogodowe, przy zachowaniu wysokiej jakości.

Caturra

Naturalna mutacja Bourbonu odkryta w Brazylii. Roślina niższa i bardziej kompaktowa – idealna do zbiorów na mniejszych plantacjach. Daje zbalansowaną filiżankę z nutami orzechów, karmelu i owoców.

Catuai

Krzyżówka Mundo Novo i Caturry. Bardzo popularna w Brazylii i Ameryce Centralnej. Niewielkie drzewko, odporne na wiatr i deszcz. Profil smakowy: niska kwasowość, dobra słodycz, często używana w blendach.

Pacamara

Efekt krzyżówki Pacas i Maragogype. Ziarna są bardzo duże, a profil smakowy potrafi być niezwykle złożony – od nut owoców tropikalnych po zioła i czekoladę. Spotykana głównie w Salwadorze.

Gesha (lub Geisha)

Legenda świata specialty. Odmiana pochodząca z Etiopii, wypromowana przez Panamę (Finca Esmeralda). Ziarna są drobne, ale zawierają olbrzymi potencjał aromatyczny: jaśmin, bergamotka, herbata, mango. Kawa z tej odmiany regularnie wygrywa konkursy Cup of Excellence.

Heirloom (Etiopia)

To określenie obejmuje dziesiątki dzikich i lokalnych odmian z Etiopii – kraju pochodzenia Arabiki. Często nie są dokładnie sklasyfikowane, ale potrafią zachwycać wyjątkowym profilem: kwiatowym, cytrusowym, herbacianym.

Czy warto zwracać uwagę na odmianę przy wyborze kawy?

Zdecydowanie tak – szczególnie jeśli szukasz konkretnego profilu smakowego. Wiedząc, że Gesha to eksplozja kwiatów, a Catuai da słodki, okrągły napar, możesz świadomie dobrać kawę do swoich preferencji i metody parzenia.

Odmiana to także sygnał jakości – producenci, którzy informują o niej na opakowaniu, zazwyczaj oferują kawy pochodzące z transparentnych i dobrze prowadzonych plantacji.

Podsumowując:

• Arabica to nie jedna kawa, a ogromna różnorodność genetyczna

• Odmiana botaniczna wpływa na smak, aromat i jakość naparu

• Warto znać choć kilka najważniejszych – by lepiej rozumieć, co pijemy

• Świadomy wybór kawy zaczyna się od poznania jej odmiany

W Blue Orca Coffee zawsze podajemy odmianę na opakowaniu.
Nie dlatego, że to modne – tylko dlatego, że to ma znaczenie.
Jeśli chcesz wiedzieć więcej o konkretnej odmianie z Twojej paczki – napisz do nas. Z przyjemnością opowiemy Ci jej historię.